RDC: Ibyo Tshisekedi avuga ku mahoro n’ukuri ku mutekano muke

Mu ijambo yagejeje ku gihugu ku wa 30 Kamena 2026, ubwo Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yizihizaga imyaka 66 ishize ibonye ubwigenge, Perezida Félix Tshisekedi yagarutse ku kibazo cy’umutekano muke ukomeje mu Burasirazuba bw’igihugu. Yavuze ko abaturage bo muri ako gace bakomeje guhura n’ingaruka zikomeye z’imirwano, zirimo ihohoterwa rikorerwa abasivili, gusenyerwa kw’imitungo, ndetse no kubangamirwa kw’uburenganzira bw’ibanze. Yongeyeho ko ibi bibazo bikomeje kuba imbogamizi ikomeye ku rugendo rwo kugarura ituze n’amahoro arambye muri icyo gihugu.

Yagaragaje ko Leta ayoboye ibabajwe cyane n’imibereho y’abaturage bo mu Ntara za Kivu y’Amajyepfo, Kivu y’Amajyaruguru, Ituri, Tanganyika na Maniema, anashimangira ko kugarura umutekano wabo ari kimwe mu byo ubutegetsi bwe bwibanzeho cyane. Yavuze ko hakomeje gushyirwa imbaraga mu gushaka ibisubizo birambye byatuma muri utwo duce haboneka ituze n’umutekano urambye ku baturage.

Yanashimiye ingabo za FARDC, Polisi y’igihugu ndetse n’imitwe yiswe Wazalendo, avuga ko ifasha mu kurinda igihugu mu buryo bwemewe n’amategeko, abashimira ubwitange bwabo mu kurengera ubusugire bw’igihugu.

Nubwo hari imbaraga za politiki zitangazwa n’ubutegetsi bwa Kinshasa, hari impande zitandukanye n’abasesenguzi bavuga ko hakiri icyuho gikomeye hagati y’ijambo n’ibikorwa, cyane cyane ku bijyanye n’itangwa ry’umwanya w’ibiganiro n’imitwe irwanya Leta nka MRDP-Twirwaneho na M23, aho bavuga ko ibiganiro bitahabwa umwanya uhagije.

Hari n’abavuga ko ibikorwa bya gisirikare bikomeje mu Burasirazuba bwa RDC bikorwa mu buryo bugoye gusobanura neza uruhare rwa buri ruhande, cyane cyane aho havugwa ubufatanye butandukanye hagati y’ingabo za Leta, imitwe yitwaje intwaro yo mu gihugu, ndetse n’indi mitwe ivugwa mu karere, ibintu bikomeje guteza impaka ndende mu rwego rwa politiki n’umutekano.

Ku rundi ruhande, Leta ya RDC yo ishimangira ko intego yayo ari ukurwanya imitwe yitwaje intwaro yose ituma igihugu kidatekana no kugarura ubusugire bwose bw’ubutaka bwayo.

Mu bice bimwe by’Uburasirazuba, amakuru atandukanye akomeza kugaragaza ko imirwano hagati ya MRDP-Twirwaneho n’ingabo za Leta ikomeje, aho buri ruhande rushinja urundi ibikorwa byo guhungabanya umutekano w’abaturage. Ariko abaturage bo bagaragaza ko ubufatanye bw’ingabo za FARDC, ingabo z’u Burundi, n’imitwe ya Wazalendo na FDLR ari bwo bubambura amahoro, mu gihe bavuga ko MRDP-Twirwaneho na M23 babazanira umutekano mu bice iyo mitwe igenzura.

Nubwo hari amasezerano n’ibiganiro mpuzamahanga birimo nk’ibya Washington ndetse n’inzira ya Doha iyobowe na Qatar, ishyirwa mu bikorwa ryabyo rikomeje kugenda buhoro, aho impande zishinjanya kutubahiriza ibyo bemeranyijeho.

Abasesenguzi bavuga ko kudahuza ku busobanuro bw’amasezerano n’inyungu za buri ruhande biri mu bikomeje kudindiza amahoro nyayo mu Burasirazuba bwa RDC.

Mu gihe ubutegetsi bwa Kinshasa bukomeje gushimangira ko amahoro ari intego y’ibanze, ukuri kugaragara ku butaka bwo mu Burasirazuba bwa RDC kugaragaza ko inzira y’amahoro ikiri ndende kandi igoye. Guhuza ibiganiro bya politiki, kurwanya imitwe yitwaje intwaro, no gushaka ubwumvikane hagati y’impande zose bikomeje kugaragara nk’ingenzi mu gushaka igisubizo kirambye ku bibazo bimaze igihe kirekire.